Cách tính lưu lượng quạt hút mùi bếp theo chụp hút (có ví dụ)

Chọn quạt hút mùi bếp theo cảm tính (“bếp to thì mua quạt to”) là nguyên nhân phổ biến nhất khiến khói tràn ra khu nấu hoặc ngược lại, quạt gầm rú và tốn điện. Cách đúng là tính lưu lượng cần hút dựa trên kích thước chụp hút, rồi cộng tổn thất áp của đường ống để chọn cột áp. Bài này hướng dẫn từng bước, kèm ví dụ tính cụ thể.

Bước 1: Xác định kích thước miệng chụp hút

Chụp hút là phần “phễu” inox đặt phía trên bếp. Lưu lượng cần hút phụ thuộc trực tiếp vào diện tích miệng chụp, vì khói và hơi dầu mỡ bốc lên phải được hút hết trong phạm vi miệng chụp.

• Chiều dài chụp nên dài hơn dãy bếp mỗi bên khoảng 100–150 mm.
• Chiều sâu chụp thường từ 1.000–1.300 mm cho chụp áp tường.
• Mép chụp nên cách mặt bếp khoảng 0,9–1,1 m.

Ví dụ: dãy bếp dài 2,8 m, chụp hút làm dài 3,0 m, sâu 1,2 m → diện tích miệng chụp = 3,0 × 1,2 = 3,6 m².

Bước 2: Chọn vận tốc hút qua miệng chụp

Vận tốc hút qua miệng chụp càng lớn thì khả năng “bắt” khói càng tốt. Giá trị tham khảo thường dùng trong thiết kế:

Các giá trị này dùng để ước tính ban đầu; thiết kế thực tế còn xét đến gió lùa, chụp đặt giữa phòng (hút 4 phía) hay áp tường.

Bước 3: Tính lưu lượng

Lưu lượng (m³/h) = Diện tích miệng chụp (m²) × Vận tốc (m/s) × 3.600

Với ví dụ trên, bếp xào chiên, chọn 0,4 m/s:

Q = 3,6 × 0,4 × 3.600 = 5.184 m³/h

Nên cộng thêm khoảng 10–15% dự phòng cho rò rỉ đường ống và bụi mỡ bám dần trên phin lọc: Q ≈ 5.700–6.000 m³/h.

Bước 4: Chọn kích thước ống gió

Ống hút khói bếp thường được thiết kế với vận tốc khoảng 7–10 m/s: đủ nhanh để hạn chế dầu mỡ đọng lại trong ống, nhưng không quá nhanh gây ồn.

Tiết diện ống = Q / (3.600 × v). Với Q = 6.000 m³/h, v = 8 m/s → tiết diện ≈ 0,21 m². Có thể dùng ống tròn đường kính khoảng 500–520 mm hoặc ống vuông 500 × 420 mm.

Bước 5: Ước tính tổn thất áp (cột áp)

Quạt phải thắng được sức cản của toàn hệ thống. Các thành phần chính:

• Phin lọc mỡ: thường vài chục Pa khi sạch, tăng dần khi bám mỡ.
• Ống thẳng: phụ thuộc chiều dài và vận tốc; ống càng dài, càng nhỏ thì tổn thất càng lớn.
• Co, cút, côn thu: mỗi chi tiết thêm một phần tổn thất; hạn chế co 90° liên tiếp.
• Thùng lọc than hoạt tính (nếu có): là thành phần cản lớn, cần tính riêng.
• Miệng xả, chụp mưa.

Cách tính chi tiết từng thành phần đã được trình bày trong bài tổn thất áp suất trên đường ống và cách tính cột áp quạt hút. Với hệ thống bếp có ống dài trên 10 m và phin lọc, cột áp cần thiết thường đủ lớn để nên chọn quạt ly tâm thay vì quạt hướng trục.

Bước 6: Chọn quạt theo đường đặc tính

Khi đã có cặp số lưu lượng – cột áp, đối chiếu với bảng thông số của nhà sản xuất. Điểm làm việc cần nằm trong vùng hiệu suất tốt của quạt, không nằm ở mép đường đặc tính. Ví dụ với dòng quạt ly tâm hút mùi bếp 11-62, cách đọc bảng và chọn model được hướng dẫn chi tiết trong bài quạt ly tâm 11-62 hút mùi bếp: đọc bảng thông số và chọn model.

Nhiều chụp hút dùng chung một quạt

Bếp ăn công nghiệp thường có 2–4 chụp hút nối về một ống chính. Khi đó:

1. Tính lưu lượng từng chụp như trên, cộng lại thành lưu lượng tổng.
2. Ống nhánh tính theo lưu lượng từng chụp, ống chính tính theo lưu lượng tổng.
3. Cột áp tính theo nhánh xa nhất (nhánh bất lợi nhất).
4. Nên có van điều chỉnh trên từng nhánh để cân bằng lưu lượng.

Đừng quên gió cấp bù

Hút ra 6.000 m³/h không khí thì cũng phải có chừng đó không khí đi vào. Nếu bếp kín, quạt hút sẽ tạo áp âm lớn, cửa khó mở, gió lùa qua khe cửa, lửa bếp chập chờn và hiệu quả hút giảm. Bếp lớn nên có hệ thống cấp gió tươi bù khoảng 70–80% lưu lượng hút.

Những lỗi thường gặp

• Chọn quạt theo diện tích phòng thay vì theo chụp hút.
• Bỏ qua tổn thất của phin lọc và ống dài, mua quạt hướng trục cho hệ thống ống dài.
• Ống quá nhỏ để “tiết kiệm”, gây ồn và tốn điện.
• Không chừa dự phòng cho lúc phin lọc bám mỡ.

Câu hỏi thường gặp

Có thể chọn quạt theo diện tích bếp không?

Có thể dùng để ước tính sơ bộ cho thông gió chung, nhưng với bếp có chụp hút thì nên tính theo diện tích miệng chụp. Hai bếp cùng diện tích phòng nhưng chụp hút dài ngắn khác nhau sẽ cần lưu lượng rất khác nhau.

Lưu lượng dư nhiều có tốt hơn không?

Dư khoảng 10–15% là hợp lý để bù cho phin lọc bám bẩn. Dư quá nhiều sẽ gây ồn, tốn điện, và nếu không có gió cấp bù thì bếp bị áp âm, cửa khó mở. Nếu muốn linh hoạt, dùng biến tần để chỉnh lưu lượng theo giờ nấu.

Ống tròn hay ống vuông tốt hơn?

Ống tròn cùng tiết diện ít tổn thất áp và dễ làm kín hơn. Ống vuông dễ bố trí sát trần, sát dầm. Chọn theo không gian lắp đặt; khi dùng ống vuông, nên giữ tỉ lệ cạnh không quá chênh lệch.

Bao lâu thì cần tính lại hệ thống?

Khi thay đổi số bếp, đổi kiểu nấu (ví dụ thêm bếp nướng), kéo dài đường ống hoặc lắp thêm thiết bị xử lý mùi, cần tính lại cột áp và kiểm tra quạt hiện có còn đủ không.

Nếu bạn gửi kích thước bếp, số bếp nấu và chiều dài ống dự kiến, kỹ thuật Nextfan sẽ tính giúp lưu lượng, cột áp và đề xuất model phù hợp từ danh mục quạt hút mùi công nghiệp. Hotline/Zalo: 0913.834.085.