Quạt ly tâm trung áp motor 2 cực hay 4 cực: so sánh lưu lượng, cột áp và giá trên cùng size

Cùng một size quạt ly tâm 4-72, bảng giá thường có hai dòng: một dòng motor 2 cực (khoảng 2.800–2.930 vòng/phút) và một dòng motor 4 cực (khoảng 1.400–1.450 vòng/phút). Công suất motor chênh nhau 4–7 lần, lưu lượng và cột áp cũng khác hẳn. Chọn nhầm thì hoặc hút không nổi, hoặc tốn điện và ồn không cần thiết. Bài này dùng số liệu thật từ bảng thông số quạt 4-72A của Nextfan để so sánh hai lựa chọn.

2 cực và 4 cực khác nhau ở đâu?

Số cực của motor quyết định tốc độ quay. Ở điện 50 Hz, motor 2 cực quay khoảng 2.900 vòng/phút, motor 4 cực khoảng 1.450 vòng/phút. Với quạt ly tâm, tốc độ quay thay đổi kéo theo ba đại lượng theo định luật đồng dạng quạt:

• Lưu lượng tỉ lệ thuận với tốc độ: tốc độ giảm một nửa thì lưu lượng giảm khoảng một nửa.
• Cột áp tỉ lệ với bình phương tốc độ: tốc độ giảm một nửa thì cột áp chỉ còn khoảng 1/4.
• Công suất tỉ lệ với lập phương tốc độ: tốc độ giảm một nửa thì công suất cần chỉ còn khoảng 1/8.

Đó là lý do cùng một vỏ và cánh quạt, bản 4 cực dùng motor nhỏ hơn rất nhiều.

So sánh trên cùng một size (quạt 4-72A)

Giá tham khảo, chưa gồm VAT và vận chuyển. Xem bảng đầy đủ tại bảng giá quạt ly tâm trung áp 2026.

Đọc bảng: ba điều rút ra

1. Cột áp giảm mạnh hơn lưu lượng

Ở size 4A, chuyển từ 2 cực sang 4 cực, lưu lượng giảm khoảng một nửa (từ 4.012–7.419 xuống 2.006–3.700 m³/h), nhưng cột áp giảm còn khoảng 1/4 (từ 2.014–1.320 xuống 501–329 Pa). Nếu hệ thống của bạn có lọc túi, cyclone hay đường ống dài, bản 4 cực thường không đủ áp.

2. Motor 4 cực nhỏ hơn rất nhiều

Size 5A bản 2 cực cần motor 15 kW, bản 4 cực chỉ 2,2 kW. Với hệ thống chỉ cần áp thấp, chọn 4 cực giúp giảm đáng kể tiền điện hằng tháng, dòng khởi động nhỏ, tủ điện và dây cáp cũng nhỏ hơn.

3. Giá không phải lúc nào cũng tỉ lệ với công suất

Ở size 3.2A, bản 4 cực 1,1 kW lại đắt hơn bản 2 cực 2,2 kW (6.919.000đ so với 5.994.000đ), vì motor 4 cực có kích thước khung lớn hơn ở cùng công suất. Ngược lại, từ size 4A trở lên, bản 4 cực rẻ hơn rõ rệt.

Khi nào chọn 2 cực?

• Hệ thống có trở lực lớn: lọc bụi túi vải, cyclone, tháp rửa khí, ống dài nhiều co.
• Cần lưu lượng lớn trong khi mặt bằng hạn chế, không lắp được quạt size to.
• Chấp nhận độ ồn cao hơn hoặc quạt đặt ngoài trời, xa khu làm việc.

Khi nào chọn 4 cực?

• Hệ thống trở lực thấp: thông gió, cấp gió tươi, hút khí nóng qua ống ngắn.
• Quạt đặt gần khu văn phòng, khu dân cư, cần chạy êm.
• Quạt chạy liên tục nhiều giờ mỗi ngày, ưu tiên tiết kiệm điện.
• Bụi có tính mài mòn: tốc độ cánh thấp hơn giúp cánh mòn chậm hơn.

Ví dụ chọn nhanh

Ví dụ 1: hệ hút bụi cần khoảng 3.000 m³/h, trở lực tính toán khoảng 1.500 Pa. Size 4A bản 4 cực chỉ đạt 501–329 Pa, không đủ. Size 4A bản 2 cực (4.012–7.419 m³/h, 2.014–1.320 Pa) dư lưu lượng; size 3.6A bản 2 cực (2.664–5.268 m³/h, 1.578–989 Pa) cho điểm làm việc gần hơn. Cần đối chiếu đường đặc tính để chốt.

Ví dụ 2: hệ thông gió cần khoảng 6.000 m³/h, trở lực khoảng 500 Pa. Size 5A bản 4 cực (3.864–7.728 m³/h, 790–502 Pa, motor 2,2 kW) đáp ứng được, trong khi bản 2 cực cùng size cần motor 15 kW. Chọn 4 cực tiết kiệm đáng kể cả tiền mua lẫn tiền điện.

Phương pháp tính trở lực và chọn điểm làm việc chi tiết có trong bài cách chọn quạt ly tâm trung áp theo lưu lượng và cột áp.

Muốn linh hoạt: chọn truyền động gián tiếp hoặc biến tần

Nếu chưa chắc trở lực thực tế, có hai cách để điều chỉnh tốc độ sau khi lắp:

• Truyền động gián tiếp (dây đai) như quạt ly tâm gián tiếp 4-72C: đổi puly để tăng hoặc giảm tốc độ quạt.
• Biến tần cho quạt trực tiếp: chỉnh tần số để đưa quạt về đúng điểm làm việc, đồng thời khởi động mềm.

Lưu ý: biến tần chỉ nên dùng để giảm tốc. Chạy quá tần số định mức làm motor quá tải, vì công suất tăng theo lập phương tốc độ.

Câu hỏi thường gặp

Có thể thay motor 2 cực bằng 4 cực trên quạt đang dùng không?

Về kỹ thuật có thể, nếu motor mới cùng kích thước lắp đặt. Nhưng lưu lượng sẽ giảm khoảng một nửa và cột áp còn khoảng 1/4, nên chỉ làm khi hệ thống thực sự dư áp. Nên đo lưu lượng và áp suất hiện tại trước khi quyết định.

Quạt 2 cực có bền bằng 4 cực không?

Tốc độ cao hơn làm ổ bi, cánh và vỏ chịu tải lớn hơn, nên việc cân bằng động và bảo dưỡng ổ bi càng quan trọng. Chọn đúng size và bảo dưỡng định kỳ thì cả hai loại đều vận hành ổn định lâu dài.

Tại sao cùng size mà bản 2 cực ồn hơn nhiều?

Độ ồn của quạt tăng nhanh theo vận tốc đầu cánh. Tốc độ gấp đôi làm vận tốc đầu cánh gấp đôi, nên tiếng ồn khí động lớn hơn rõ rệt.

Xem 4 dòng quạt và bảng thông số đầy đủ tại danh mục quạt ly tâm trung áp Nextfan. Gửi lưu lượng và trở lực hệ thống để kỹ thuật chọn giúp: Hotline/Zalo 0913.834.085.