Quạt lồng sóc bị nóng motor, nhảy aptomat: nguyên nhân và cách chọn đúng

Quạt lồng sóc (quạt ly tâm cánh cong về phía trước, nhiều cánh nhỏ) rất phổ biến trong hút mùi, cấp gió và các hệ thống có ống gió: chạy êm, gọn, cho lưu lượng lớn so với kích thước. Nhưng đây cũng là loại quạt hay gặp một lỗi khiến nhiều người bất ngờ: tháo bớt ống hoặc chạy thử không nối ống thì motor lại nóng, thậm chí nhảy aptomat. Bài này giải thích nguyên nhân và cách chọn, lắp quạt lồng sóc để tránh lỗi này.

Đặc điểm của cánh lồng sóc

Cánh lồng sóc gồm nhiều lá cánh nhỏ, nông, uốn cong về phía chiều quay. Kiểu cánh này đẩy khí rất mạnh ở tốc độ thấp, nên quạt nhỏ gọn và êm. Đổi lại, nó có một đặc tính quan trọng:

• Công suất tiêu thụ tăng liên tục khi lưu lượng tăng. Hệ thống càng ít cản (ống ngắn, ống to, không có lọc), quạt càng đẩy nhiều khí và càng kéo nhiều điện.

Với cánh cong về phía sau (như phần lớn quạt trung áp, cao áp), công suất đạt đỉnh rồi giảm dần, nên motor ít khi quá tải dù trở lực thay đổi. Cánh lồng sóc không có “giới hạn tự nhiên” này.

Vì sao motor nóng, nhảy aptomat?

1. Chạy thử khi chưa nối ống

Nhiều thợ chạy thử quạt khi miệng hút và miệng thổi để trống. Lúc này trở lực gần như bằng 0, quạt cho lưu lượng tối đa và motor kéo dòng lớn nhất. Với quạt lồng sóc có motor chọn vừa khít, dòng điện có thể vượt định mức.

2. Hệ thống thực tế cản ít hơn thiết kế

Quạt được chọn theo trở lực tính toán, nhưng khi lắp thực tế ống ngắn hơn, ít co hơn hoặc bỏ bớt lọc, quạt sẽ chạy dịch sang vùng lưu lượng lớn, motor quá tải.

3. Lọc, van gió bị tháo hoặc mở hết

Tháo phin lọc mỡ để vệ sinh nhưng vẫn cho quạt chạy, hoặc mở hết van gió, cũng làm trở lực giảm đột ngột.

4. Nguyên nhân thông thường khác

• Điện áp thấp hoặc mất pha (với quạt 3 pha).
• Ổ bi khô mỡ, kẹt; cánh bám bẩn nặng làm mất cân bằng.
• Quạt đặt trong khu nóng, motor không được thông gió.

Cách phòng tránh

• Chọn motor có dự phòng: khi chọn quạt lồng sóc, nên xem công suất cần ở cả điểm làm việc thiết kế và ở vùng lưu lượng lớn hơn, chọn motor đủ cho trường hợp trở lực thấp hơn dự kiến.
• Không chạy thử khi để trống hai đầu: chạy thử khi đã nối ống, hoặc đóng bớt van gió rồi mở dần, đồng thời đo dòng điện.
• Đo dòng điện khi nghiệm thu: dòng thực tế phải thấp hơn dòng định mức ghi trên nhãn motor. Nếu vượt, cần tăng trở lực (van gió) hoặc giảm tốc độ.
• Lắp bảo vệ quá tải đúng: rơ le nhiệt hoặc CB motor chỉnh theo dòng định mức, không chỉnh cao “cho khỏi nhảy”.
• Dùng biến tần khi cần thay đổi lưu lượng thường xuyên: giảm tốc độ vừa giảm lưu lượng vừa giảm mạnh công suất.

Khi nào nên dùng loại quạt khác?

Quạt lồng sóc phù hợp nhất cho hệ thống trở lực thấp đến vừa và ổn định: hút mùi qua ống, cấp gió tươi, thông gió phòng. Nên cân nhắc loại khác khi:

• Trở lực thay đổi nhiều (lọc bụi bẩn dần, van gió đóng mở theo ca): quạt cánh cong sau như dòng quạt ly tâm trung áp 4-72 ổn định hơn về tải motor.
• Khí có nhiều bụi, dầu mỡ: lá cánh nhỏ, khe hẹp của cánh lồng sóc dễ bám bẩn. Với bếp nhà hàng nhiều dầu mỡ, quạt chuyên dụng như quạt ly tâm hút mùi bếp 11-62 dễ vệ sinh hơn.
• Cần cột áp cao: cánh lồng sóc không phù hợp, nên chọn quạt trung áp hoặc cao áp.

Bảo dưỡng quạt lồng sóc

• Vệ sinh cánh định kỳ: bụi, dầu bám trong khe cánh làm giảm lưu lượng và gây rung.
• Kiểm tra, bổ sung mỡ ổ bi theo hướng dẫn nhà sản xuất.
• Kiểm tra dòng điện sau mỗi lần thay đổi hệ thống ống, lọc.
• Với loại dây đai: kiểm tra độ căng và độ mòn dây.

Câu hỏi thường gặp

Quạt lồng sóc chạy không tải có hại không?

“Không tải” với quạt nghĩa là không có trở lực, tức là lưu lượng lớn nhất. Với quạt lồng sóc, đây lại là lúc motor kéo dòng lớn nhất. Chạy ngắn để kiểm tra chiều quay thì được, nhưng không nên chạy lâu ở trạng thái này.

Đóng bớt van gió có làm motor nóng thêm không?

Với quạt lồng sóc thì ngược lại: đóng bớt van gió làm giảm lưu lượng và giảm công suất tiêu thụ. Đây là cách tạm thời để giảm tải khi motor bị quá dòng.

Có thể thay motor lớn hơn để hết nhảy aptomat?

Có thể, nếu quạt thực sự cần chạy ở lưu lượng lớn đó. Nhưng trước hết nên kiểm tra lại hệ thống: lưu lượng dư thường không cần thiết và chỉ tốn điện, ồn thêm.

Xem sản phẩm quạt lồng sóc và các dòng khác trong danh mục quạt ly tâm thấp áp Nextfan. Hotline/Zalo tư vấn: 0913.834.085.