Lỗi sơn do buồng phun: nguyên nhân và cách khắc phục từng lỗi

Sơn xong mới thấy bề mặt có bụi li ti, vệt chảy, vân như vỏ cam hay lốm đốm khó hiểu. Nhiều xưởng đổ lỗi cho sơn hoặc tay nghề, trong khi một phần nguyên nhân nằm ở khu phun: luồng gió, gió bù, độ ẩm và độ sạch của buồng. Bài này liệt kê những lỗi bề mặt thường gặp, chỉ ra lỗi nào liên quan đến buồng phun sơn màng nước và cách khắc phục theo từng bước.

Lưu ý: lỗi sơn thường có nhiều nguyên nhân chồng nhau. Nội dung dưới đây là hướng kiểm tra tham khảo, nên thử từng thay đổi một để biết yếu tố nào có tác dụng.

Khu phun ảnh hưởng đến chất lượng sơn như thế nào?

Một khu phun tốt cần giữ ba điều kiện: không khí sạch, luồng gió ổn định và điều kiện nhiệt độ, độ ẩm trong tầm kiểm soát. Khi một trong ba yếu tố bị phá vỡ, bề mặt sơn ướt sẽ hứng bụi hoặc khô không đều. Buồng sơn màng nước giữ hạt sơn dư bằng nước nên cũng làm tăng độ ẩm cục bộ và cần luồng khí cân bằng để không cuốn bụi từ ngoài vào.

Bảng lỗi thường gặp và nguyên nhân có thể

Lỗi 1: Bụi li ti bám trên bề mặt sơn

Nguyên nhân liên quan khu phun

• Xưởng thiếu gió bù nên buồng hút khí từ khe cửa, mang bụi ngoài vào.
• Màng nước đứt, hạt sơn khô bay lơ lửng rồi rơi lên sản phẩm.
• Sàn và thành buồng bám bụi, bị thổi lên khi phun.

Cách khắc phục

1. Cấp gió bù từ nơi sạch, có lọc nếu cần.
2. Kiểm tra màng nước phủ đều, vệ sinh máng.
3. Vệ sinh sàn, tường khu phun mỗi ca; không quét khô khi đang có sản phẩm ướt.
4. Người sơn mặc quần áo ít xơ, giày sạch.

Lỗi 2: Sơn dội ngược, sương sơn bám lên sản phẩm

Khi hút yếu hoặc dòng khí bị xoáy, hạt sơn dư không bị kéo về vùng thu gom mà bay trở lại. Nguyên nhân thường là quạt thiếu lưu lượng, bộ tách giọt hoặc ống bẩn, hoặc đặt sản phẩm quá gần cửa buồng. Cách tính và kiểm tra quạt xem bài cách tính quạt hút cho buồng sơn màng nước; vệ sinh tách giọt xem bài bảo trì buồng sơn màng nước.

Lỗi 3: Vân vỏ cam và bề mặt không mịn

Đây chủ yếu là vấn đề kỹ thuật phun và pha sơn: áp suất, khoảng cách, độ nhớt, số lớp. Buồng ảnh hưởng gián tiếp qua nhiệt độ và tốc độ gió: gió thổi mạnh vào bề mặt khiến dung môi bay hơi quá nhanh, sơn chưa kịp chảy láng. Hãy kiểm tra tốc độ gió tại vị trí sản phẩm, tránh thổi trực tiếp lên bề mặt ướt, và điều chỉnh sơn theo hướng dẫn nhà sản xuất sơn.

Lỗi 4: Lớp sơn mờ đục

Sơn bị mờ đục thường xảy ra khi độ ẩm cao hoặc dung môi bay hơi nhanh làm nguội bề mặt. Khu phun dùng màng nước có thể làm tăng độ ẩm cục bộ, nhất là mùa nồm. Một số cách xử lý: chọn dung môi chậm khô phù hợp với sơn, điều chỉnh nhiệt độ, tách khu phun và khu sấy, kiểm soát hơi nước theo dòng khí. Cần thử nghiệm với loại sơn đang dùng.

Lỗi 5: Mắt cá và bề mặt không bám

Nguyên nhân gốc thường là dầu, silicon hoặc mỡ trên bề mặt hoặc trong khí nén. Buồng sơn không gây ra lỗi này trực tiếp nhưng bạn nên kiểm tra bộ lọc tách nước, tách dầu của máy nén khí, đồng thời không dùng các chất xịt có silicon gần khu phun. Việc làm sạch bề mặt trước sơn quan trọng hơn bất kỳ thiết bị hút nào.

Lỗi 6: Vệt khô, loang màu khi sơn lớn

Khi sơn diện tích lớn, chênh lệch tốc độ khô giữa các vùng gây loang. Luồng gió không đều trong buồng làm vùng gần cửa hút khô nhanh hơn vùng xa. Kiểm tra bằng cách đo tốc độ gió tại nhiều điểm. Nếu chênh lệch lớn, cần cân chỉnh tấm chắn, bộ tách giọt hoặc bố trí lại gió bù.

Quy trình tìm nguyên nhân khi sơn bị lỗi

1. Chụp ảnh và ghi lại: thời điểm, màu sơn, nhiệt độ, độ ẩm, người phun.
2. Tách yếu tố: thay đổi từng yếu tố một (áp suất phun, độ nhớt, gió, bề mặt).
3. Kiểm tra buồng: màng nước, tốc độ gió, gió bù, độ sạch.
4. Kiểm tra vật tư: sơn, dung môi, khí nén.
5. Thử trên tấm mẫu trước khi sơn hàng loạt.

Danh sách sự cố của thiết bị nói chung xem bài 15 sự cố buồng sơn màng nước.

Ví dụ minh họa: xử lý lỗi bụi bám ở một xưởng đồ gỗ

Ví dụ minh họa: một xưởng sơn cửa gỗ thấy bụi li ti nổi nhiều vào buổi chiều. Kiểm tra cho thấy cửa xưởng mở hướng đường, buồng hút mạnh nhưng không có cửa cấp gió bù riêng nên khí ngoài tràn vào qua khe cửa. Xưởng cho làm cửa cấp gió có lọc ở phía sạch, vệ sinh sàn mỗi ca và kiểm tra máng nước hằng tuần. Sau vài tuần ghi nhận, số sản phẩm phải đánh bóng lại giảm rõ rệt. Đây là ví dụ cho thấy xử lý đúng nguyên nhân hiệu quả hơn đổi sơn hay tăng công suất quạt.

Checklist đầu ca để giảm lỗi bề mặt

Một danh sách kiểm tra ngắn mỗi ca giúp phát hiện sớm nguyên nhân phổ biến trước khi sơn hàng loạt:

• Sàn và thành buồng đã quét ẩm, không còn bụi khô.
• Màng nước phủ đều, không vệt khô; bơm và quạt chạy ổn định.
• Cửa cấp gió bù mở, bộ lọc gió bù sạch.
• Sản phẩm đã được lau sạch dầu, bụi, để khô trước khi vào buồng.
• Bộ lọc tách nước, tách dầu của khí nén hoạt động tốt, xả nước đọng.
• Nhiệt độ và độ ẩm khu phun nằm trong khoảng nhà sản xuất sơn khuyến nghị.
• Sơn đã khuấy đều, pha đúng tỷ lệ, lọc qua lưới trước khi đổ vào súng.
• Đèn chiếu sáng đủ sáng, giúp thợ nhìn thấy lỗi ngay khi phun.

Chỉ cần ghi dấu tích vào bảng này mỗi ca, bạn sẽ có dữ liệu để đối chiếu mỗi khi xuất hiện lỗi mới. Phần lớn lỗi lặp lại có thể truy được về một điều kiện bị bỏ sót.

Câu hỏi thường gặp

Buồng sơn màng nước có làm sơn bị mờ không?

Không mặc định. Tuy nhiên hơi nước có thể làm tăng độ ẩm khu phun, ảnh hưởng một số loại sơn và dung môi. Hãy theo dõi độ ẩm và thử với sơn đang dùng.

Hút mạnh hơn có giúp sơn sạch hơn không?

Không phải lúc nào cũng vậy. Hút quá mạnh gây dòng khí rối, sơn khô nhanh và tốn điện. Cần lưu lượng phù hợp, cân bằng với gió bù.

Bao lâu nên vệ sinh buồng để tránh bụi?

Quét ẩm sàn và lau thành buồng mỗi ca, vệ sinh sâu theo lịch tháng. Xem lịch tham khảo tại bài bảo trì.

Lỗi mắt cá do buồng hay do sơn?

Thường do dầu, silicon trên bề mặt hoặc trong khí nén. Hãy kiểm tra khâu làm sạch và bộ lọc khí nén trước.

Cần Nextfan kiểm tra khu phun sơn

Gửi ảnh lỗi sơn và mô tả khu phun, kỹ thuật Nextfan sẽ giúp kiểm tra luồng gió, gió bù và cấu hình hút. Xem sản phẩm buồng phun sơn màng nước. Hotline/Zalo: 0913.834.085.

Xem thêm: Bảo trì buồng sơn màng nước hằng ngày, hằng tháng · Cách tính quạt hút cho buồng sơn màng nước · Xử lý nước và cặn sơn của buồng sơn màng nước