Quạt ly tâm cao áp bị rung, nóng motor, gió yếu: nguyên nhân và cách xử lý

Quạt ly tâm cao áp chạy vòng tua lớn, thường khoảng 2.800–2.980 v/p ở cấu hình 2 cực, nên khi có vấn đề thì biểu hiện rất rõ: rung, ồn, nóng motor hoặc gió yếu hơn lúc mới lắp. Phần lớn sự cố có thể xác định bằng vài phép kiểm tra đơn giản nếu đi đúng thứ tự. Bài này hướng dẫn cách chẩn đoán 5 triệu chứng thường gặp của quạt ly tâm cao áp, kèm hướng xử lý và khi nào nên gọi kỹ thuật.

Nextfan sản xuất quạt công nghiệp trực tiếp, hơn 15 năm kinh nghiệm và hơn 500 công trình. Nội dung dưới đây tổng hợp theo kinh nghiệm vận hành và bảo trì của đội kỹ thuật; hướng dẫn riêng của từng model vẫn ưu tiên hơn.

An toàn trước khi kiểm tra

• Ngắt điện, khóa và treo biển cảnh báo tại tủ trước khi chạm vào quạt hoặc mở cửa thăm.
• Chờ cánh quạt dừng hẳn. Bánh công tác lớn có quán tính, quay thêm một lúc dù đã ngắt điện.
• Không mở cửa thăm hoặc tháo lưới chắn khi quạt đang chạy.
• Người có chuyên môn điện mới được đo, kiểm tra tủ điện và motor.

Triệu chứng 1: Quạt rung mạnh

Nguyên nhân thường gặp

• Cánh bám bụi không đều hoặc mòn không đều: làm lệch tâm, rung tăng dần theo thời gian. Rất hay gặp ở hệ thống hút bụi và thổi lò có bụi.
• Mất cân bằng động sau khi thay cánh hoặc sửa chữa: bánh công tác cần được cân bằng lại. Bài vì sao phải cân bằng động cánh quạt ly tâm giải thích hậu quả khi bỏ qua bước này.
• Bu lông chân đế, bu lông bạc đạn lỏng hoặc nền móng không đủ cứng.
• Bạc đạn hỏng: thường kèm tiếng kêu rít hoặc lạo xạo.
• Khớp nối hoặc dây đai lệch tâm (với dòng gián tiếp).

Cách xử lý

Ngắt điện, vệ sinh cánh quạt, kiểm tra vết nứt, mòn, siết lại toàn bộ bu lông, kiểm tra độ đồng tâm khớp nối hoặc độ căng dây đai. Nếu vẫn rung sau khi vệ sinh, cần cân bằng động lại bánh công tác. Nếu không có thiết bị cân bằng, liên hệ Nextfan để được hỗ trợ.

Triệu chứng 2: Motor nóng

Motor nóng có thể do quạt hoạt động quá tải, do điện hoặc do làm mát motor kém. Hãy thử lần lượt:

• Dòng điện so với nhãn: đo dòng ba pha khi quạt chạy ổn định. Dòng vượt nhãn motor là dấu hiệu quá tải hoặc có vấn đề về điện.
• Mất pha hoặc lệch pha: dòng ba pha lệch nhau nhiều làm một cuộn dây nóng bất thường.
• Điện áp thấp: điện áp tụt làm motor kéo dòng lớn hơn để giữ công suất.
• Quạt chạy lệch điểm làm việc: khi cửa gió mở quá rộng hoặc đường ống ngắn hơn thiết kế, lưu lượng tăng và công suất yêu cầu tăng theo. Với nhiều quạt ly tâm, công suất tăng khi lưu lượng tăng, nên mở van hết cỡ lúc chạy thử có thể làm quá tải.
• Thông gió làm mát motor kém: bụi bít cánh quạt làm mát đuôi motor hoặc đặt motor trong không gian kín nóng.
• Khởi động quá nhiều lần hoặc quá tải kéo dài.

Cách xử lý: xử lý nguyên nhân điện trước (siết đầu cáp, kiểm tra contactor, điện áp nguồn), sau đó kiểm tra điểm làm việc của quạt và điều chỉnh van. Nếu hệ thống thay đổi so với thiết kế, nên tính lại và có thể cần đổi motor hoặc quạt.

Triệu chứng 3: Gió yếu hơn lúc mới lắp

Đây là triệu chứng người dùng báo nhiều nhất. Hãy kiểm tra theo bốn bước, từ dễ đến khó:

Bước 1: Điện

Đo điện áp và dòng ba pha. Điện áp thấp hoặc mất pha làm vòng tua thực tế thấp hơn danh định.

Bước 2: Chiều quay

Đây là lỗi hay gặp sau khi đấu lại điện hoặc thay motor. Quạt ly tâm quay ngược vẫn kêu và vẫn có gió ra, nhưng lưu lượng và cột áp giảm mạnh. Kiểm tra chiều quay theo mũi tên trên vỏ quạt.

Bước 3: Đường gió

Kiểm tra ống bị nghẹt, van mở chưa hết, bộ lọc bẩn, co gấp, mối nối rò gió. Trở lực tăng làm điểm làm việc dịch về phía lưu lượng thấp hơn. Đo áp suất trước và sau bộ lọc là cách nhanh nhất để biết lọc đã nghẹt. Xem thêm bài quạt hút bụi bị yếu: cách đo để tìm đúng nguyên nhân, các nguyên tắc đo áp suất áp dụng tương tự cho hệ thống cao áp.

Bước 4: Cánh quạt

Cánh bám bụi, mòn hoặc khe hở giữa cánh và vỏ quá lớn làm giảm hiệu suất. Với bụi mài mòn, cần xem kiểu cánh và vật liệu chống mài mòn trong bài cánh quạt hút bụi chống mài mòn. Cần thay cánh, xem cánh quạt ly tâm cao áp.

Quy luật nhanh về vòng tua

Với cùng một quạt và hệ thống, lưu lượng tỷ lệ với vòng tua, cột áp tỷ lệ với bình phương vòng tua, công suất tỷ lệ với lập phương vòng tua. Ví dụ minh họa: vòng tua giảm 10% thì lưu lượng giảm 10%, cột áp giảm khoảng 19% (0,9² = 0,81), công suất giảm khoảng 27% (0,9³ = 0,729). Đó là lý do một dây đai trượt hoặc điện áp thấp làm cột áp sụt nhiều hơn cảm giác, và hệ thống cao áp rất nhạy với vòng tua.

Triệu chứng 4: Tiếng ồn bất thường

• Tiếng rít hoặc lạo xạo: bạc đạn khô mỡ hoặc hỏng.
• Tiếng gõ đều: cánh chạm vỏ, vật lạ trong buồng quạt hoặc bu lông lỏng.
• Tiếng ù tần số thấp, tăng khi mở van: thường liên quan đến luồng khí ở miệng hút hoặc miệng thổi.
• Tiếng ồn tăng đột ngột: dừng quạt và kiểm tra ngay, đừng chạy tiếp.

Một điểm cần nhớ: quạt cao áp vốn ồn hơn quạt thông gió thường do vòng tua cao. Nếu độ ồn là yêu cầu, cần tính giải pháp giảm ồn ngay từ thiết kế như hộp tiêu âm, ống mềm, đặt quạt trong phòng riêng. Nếu muốn chọn cấu hình vòng tua thấp hơn, xem các cỡ 1450 v/p của 9-26D.

Triệu chứng 5: Dây đai trượt hoặc đứt (dòng gián tiếp)

Dòng QLGT truyền động bằng dây đai và gối đỡ. Dây đai chùng sẽ trượt, làm vòng tua quạt thấp hơn motor và sinh nhiệt, mùi cao su cháy. Kiểm tra độ căng định kỳ, thay cả bộ dây khi mòn, giữ cho hai puly thẳng hàng. Với dòng truyền động qua khớp nối như 9-19D và 9-26D, thay phần kiểm tra bằng độ đồng tâm và độ mòn của khớp nối.

Lịch bảo dưỡng phòng ngừa gợi ý

Đây là lịch gợi ý theo kinh nghiệm, cần điều chỉnh theo điều kiện bụi, nhiệt độ và thời gian chạy thực tế của từng hệ thống. Lịch kiểm tra chi tiết hơn có trong bài bảo trì quạt hút bụi: ổ bi, dây đai, cân bằng động.

Khi nào nên gọi kỹ thuật?

• Rung vẫn còn sau khi đã vệ sinh, siết bu lông và kiểm tra bạc đạn.
• Dòng điện luôn vượt nhãn motor dù đường gió thông thoáng.
• Hệ thống đã thay đổi so với thiết kế ban đầu: thêm ống, thêm bộ lọc, đổi nhiệt độ hoặc loại bụi.
• Cần cân bằng động bánh công tác hoặc thay cánh.
• Muốn nâng lưu lượng hoặc cột áp, cần tính lại điểm làm việc, xem bài chọn quạt ly tâm cao áp theo lưu lượng và cột áp.

Câu hỏi thường gặp

Quạt kêu to có sao không?
Quạt cao áp vốn ồn do vòng tua cao. Nhưng tiếng rít, lạo xạo hoặc gõ bất thường là dấu hiệu hỏng; nên dừng và kiểm tra.

Quạt chạy nhưng gió ra yếu, kiểm tra gì trước?
Chiều quay và đường gió. Quay ngược và nghẹt lọc là hai nguyên nhân đơn giản nhất mà ít người nghĩ đến.

Bao lâu nên cân bằng động lại cánh quạt?
Nên làm sau khi thay cánh, sửa chữa, hoặc khi thấy rung tăng dù đã vệ sinh. Tần suất cụ thể phụ thuộc loại bụi và điều kiện chạy.

Có thể giảm vòng tua để giảm ồn không?
Được, nhưng lưu lượng và cột áp sẽ giảm theo quy luật bậc một và bậc hai. Cần kiểm tra điểm làm việc mới còn đáp ứng hệ thống không, và tốt nhất trao đổi với Nextfan trước.

Sản phẩm Nextfan bảo hành bao lâu?
Các sản phẩm quạt ly tâm cao áp trên website hiện ghi bảo hành 12 tháng.

Xem toàn bộ các dòng tại danh mục quạt ly tâm cao áp. Quạt của bạn đang gặp sự cố và cần hỗ trợ, gọi hotline/Zalo 0913.834.085 hoặc email kt.nextfan@gmail.com, kèm ảnh và video ngắn quạt đang chạy để kỹ thuật chẩn đoán nhanh hơn.

Xem thêm: giải mã ký hiệu quạt ly tâm 9-19, 9-26 và chọn quạt cao áp thổi lò, lò hơi, sấy tuy nen.