Bảo trì quạt hút bụi: ổ bi, dây đai, cân bằng động và lịch kiểm tra

Hệ thống hút bụi dừng đột ngột thường vì một thứ nhỏ: ổ bi cháy, dây đai đứt hoặc bánh công tác mất cân bằng. Cả ba thường có dấu hiệu báo trước nếu có người để ý. Bài này chỉ nói về bảo trì quạt hút bụi (quạt ly tâm), không nói về bộ lọc và rũ bụi. Phần hệ thống xem hướng dẫn vận hành và bảo dưỡng hệ thống hút bụi.

Quạt gồm những phần cần bảo trì nào

• Bánh công tác (cánh quạt) và vỏ xoắn.
• Trục và ổ bi (gối đỡ).
• Truyền động: dây đai và puly, hoặc khớp nối nếu nối trực tiếp.
• Mô tơ.
• Chân đế, giảm chấn, ống nối mềm, cửa thăm.

An toàn trước khi mở hoặc chạm vào quạt

1. Ngắt điện và khóa tủ điện, treo biển cảnh báo trước khi làm việc. Không để người khác vô tình bật lại.
2. Chờ bánh công tác dừng hẳn. Bánh công tác nặng, quay theo đà khá lâu sau khi tắt.
3. Nghi có bụi dễ cháy nổ: không dùng dụng cụ sinh tia lửa, không mài hàn khi chưa vệ sinh sạch bụi và đã được cho phép. Xem quạt hút công nghiệp phòng nổ.
4. Sau khi đấu lại điện, kiểm tra chiều quay trước khi chạy thật.

Lịch kiểm tra gợi ý

Lịch dưới đây là gợi ý chung. Bụi mài mòn và quạt chạy liên tục cần kiểm tra dày hơn.

Ổ bi: bộ phận hỏng nhiều nhất

Dấu hiệu sắp hỏng: vỏ ổ bi nóng hơn bình thường, có tiếng rít hoặc ù, rung tăng ở vị trí gối đỡ, mỡ chảy hoặc khô đen.

Cách xử lý đúng:

• Tra đúng loại mỡ, đúng lượng theo khuyến nghị của nhà sản xuất. Tra quá nhiều làm ổ bi nóng, hỏng nhanh, chứ không bền hơn.
• Dùng số đo nhiệt độ làm mốc: ghi nhiệt độ lúc quạt đã chạy ổn định khi ổ bi còn tốt, rồi so sánh các lần sau. Tăng bất thường là dấu hiệu cần xem xét.
• Thay ổ bi bằng đúng mã, lắp đúng dụng cụ, không đóng trực tiếp lên vòng ngoài khi ép vòng trong.
• Giữ ổ bi sạch bụi. Bụi lọt vào mỡ làm ổ bi mòn rất nhanh.

Dây đai và puly

Với quạt truyền động dây đai (như các dòng ghi mô tơ đặt ngoài):

• Độ căng: căng quá làm hại ổ bi, chùng quá thì trượt và giảm tốc quạt (hút yếu). Chỉnh theo hướng dẫn nhà sản xuất.
• Căn thẳng hàng hai puly: lệch làm đai mòn một bên, đứt sớm.
• Thay cả bộ dây cùng lúc nếu dùng nhiều dây, tránh dây cũ và mới chịu tải không đều.
• Rãnh puly mòn cũng làm dây trượt, cần thay puly.
• Giữ dây đai sạch dầu mỡ.

Rung và cân bằng động

Rung tăng là triệu chứng cho nhiều nguyên nhân. Cách tiếp cận có thứ tự:

1. Kiểm tra bu lông chân đế và giảm chấn có lỏng không.
2. Kiểm tra bánh công tác: bám bụi, mòn lệch, nứt, rụng chốt.
3. Kiểm tra ổ bi và đai.
4. Đo rung bằng máy đo cầm tay, ghi mốc lúc mới, rồi so định kỳ.
5. Cân bằng động lại khi sửa, thay hoặc đắp cánh. Xem cánh quạt hút bụi chống mài mòn.

Rung kéo dài không chỉ làm hỏng ổ bi, mà còn nứt mối hàn và lỏng bu lông.

Bánh công tác và vỏ quạt

• Vệ sinh bụi bám trên cánh bằng dụng cụ mềm. Lớp bụi bám không đều làm mất cân bằng.
• Kiểm tra khe hở giữa bánh công tác và miệng hút. Khe hở lớn làm hụt lưu lượng.
• Kiểm tra cửa thăm, gioăng và ống nối mềm, nơi dễ rò gió.
• Không tự ý đắp, mài cánh mà không cân bằng lại.

Mô tơ

• Đo dòng điện ở ba pha, so với nhãn và với mốc ban đầu. Cách đọc xem quạt hút bụi bị yếu: cách đo để tìm đúng nguyên nhân.
• Giữ khe tản nhiệt sạch, nhất là xưởng nhiều bụi.
• Đo điện trở cách điện định kỳ theo quy trình điện của xưởng.
• Kiểm tra phương án khởi động và biến tần nếu có. Xem quạt hút bụi 1 pha hay 3 pha, khi nào cần biến tần.

Sơ đồ lịch bảo trì

Nhật ký theo dõi: 6 chỉ số nên ghi

Nhật ký giúp thấy xu hướng. Một con số đơn lẻ ít nói lên gì, nhưng đường đi lên đều đặn của nhiệt độ ổ bi thì báo trước hỏng hóc.

Khi nào phải dừng quạt ngay

• Tiếng kim loại cọ hoặc va đập.
• Rung tăng đột ngột.
• Mùi khét, khói.
• Vỏ ổ bi nóng tăng nhanh.

Dừng quạt, ngắt điện, kiểm tra trước khi chạy lại. Chạy tiếp thường biến hỏng ổ bi thành hỏng cả trục và bánh công tác.

Lỗi hay gặp khi bảo trì

1. Tra mỡ quá nhiều.
2. Thay dây đai lẻ hoặc không căn puly.
3. Sửa cánh mà không cân bằng động lại.
4. Không ghi nhật ký, nên không biết quạt xuống cấp từ lúc nào.
5. Làm việc khi quạt chưa dừng hẳn hoặc chưa khóa điện.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu nên thay ổ bi quạt hút bụi?
Không có con số chung. Ổ bi nên thay khi có dấu hiệu nóng, ồn, rung, hoặc theo khuyến nghị của nhà sản xuất và điều kiện làm việc. Nhật ký nhiệt độ giúp quyết định chính xác hơn.

Có cần cân bằng động quạt hút bụi định kỳ không?
Cần khi rung tăng, hoặc sau khi sửa, thay hay đắp cánh. Quạt chạy ổn định, rung nhỏ thì theo dõi.

Vệ sinh cánh quạt bằng nước được không?
Cần thận trọng với mô tơ, ổ bi và mối nối điện. Ưu tiên vệ sinh khô bằng dụng cụ mềm, theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Ai nên làm bảo trì quạt?
Thợ cơ điện có kinh nghiệm hoặc đơn vị chuyên môn. Việc cân bằng động và đo rung cần dụng cụ chuyên dụng.

Nhờ Nextfan hỗ trợ bảo trì và cải tạo quạt

Nextfan sản xuất trực tiếp, hơn 15 năm kinh nghiệm, trên 500 công trình. Nếu quạt đang rung, nóng ổ bi hoặc hút yếu, hãy gửi thông tin quạt và các số đo để kỹ thuật tư vấn.

📞 Hotline/Zalo: 0913.834.085

Xem thêm: cách chọn quạt hút bụi công nghiệp, danh mục quạt hút bụi công nghiệp, danh mục hệ thống hút bụi công nghiệp.

Xem thêm: giải pháp hệ thống hút bụi công nghiệp toàn diện.