Chạy thử và bảo trì quạt hút khói PCCC: quy trình và danh sách kiểm tra

Quạt hút khói PCCC là thiết bị hiếm khi chạy nhưng bắt buộc phải chạy đúng lúc cần. Chính vì nằm im nhiều tháng, nó dễ hỏng ngầm: ổ trục khô, tụ yếu, dây lỏng, cửa bù gió kẹt. Bài này đưa ra quy trình chạy thử và bảo trì định kỳ quạt hút khói, kèm danh sách kiểm tra bạn có thể in ra dùng ngay, để phát hiện hỏng hóc trước khi có sự cố.

Nextfan sản xuất trực tiếp quạt công nghiệp, 15 năm kinh nghiệm, hơn 500 công trình. Các mẫu quạt hút khói PCCC có trong danh mục quạt hút khói công nghiệp. Tần suất và nội dung kiểm tra bắt buộc của từng công trình do quy định phòng cháy chữa cháy và hồ sơ thiết kế quy định; bài này là hướng dẫn thực hành, hãy đối chiếu với yêu cầu áp dụng cho công trình của bạn.

Vì sao quạt PCCC hay hỏng khi nằm im?

Thiết bị cơ khí cần vận động để giữ trạng thái tốt. Quạt đứng yên lâu ngày có thể gặp các vấn đề sau:

• Ổ trục: mỡ bôi trơn dồn xuống một phía, ổ bị gỉ nhẹ tại điểm đứng yên, lần chạy đầu phát ra tiếng ồn hoặc kẹt.
• Tụ khởi động và cuộn dây: ẩm làm giảm cách điện, tụ yếu đi theo thời gian khiến động cơ khó khởi động.
• Đầu nối điện: oxy hóa, lỏng do dãn nở nhiệt qua nhiều mùa.
• Cánh quạt và vỏ: bụi bám lệch gây mất cân bằng; chim, côn trùng làm tổ trong ống và cửa xả.
• Cửa gió, van, lưới: kẹt, rỉ hoặc bị che chắn.
• Tủ điều khiển: tiếp điểm, rơ le và tín hiệu liên động ít được thao tác nên hỏng mà không ai biết.

Điểm chung là các lỗi này chỉ lộ ra khi quạt chạy. Vì vậy cách bảo trì tốt nhất là cho quạt chạy thử thật, theo lịch, chứ không chỉ nhìn bên ngoài.

Ba mức kiểm tra

Tần suất ở bảng chỉ là gợi ý theo kinh nghiệm thực hành; khi quy định phòng cháy chữa cháy hoặc hồ sơ công trình yêu cầu tần suất khác, hãy làm theo yêu cầu đó.

Quy trình chạy thử từng bước

Bước 1: Thông báo và chuẩn bị

Báo cho ban quản lý, bảo vệ và những người liên quan trước khi chạy thử, để không ai nhầm với sự cố thật. Kiểm tra khu vực quanh quạt: không có vật cản trước miệng hút và cửa xả, không có người làm việc gần cánh quạt hoặc trong ống.

Bước 2: Kiểm tra bằng mắt khi quạt tắt

Quan sát vỏ, khung đỡ, bu lông, lưới bảo vệ, đoạn nối mềm, dây điện. Xoay cánh bằng tay (khi đã cắt điện và khóa an toàn) để thấy cánh quay nhẹ, không cọ vào vỏ, không có tiếng lạo xạo ở ổ trục.

Bước 3: Mở đường bù gió

Mở cửa bù gió hoặc để hệ thống tự mở theo tín hiệu. Quan sát cửa có mở hết hành trình không, có kẹt không. Hướng dẫn chi tiết cách bố trí bù gió có trong bài bố trí quạt hút khói và cửa bù gió.

Bước 4: Khởi động và quan sát

Khởi động quạt theo cả hai cách: chạy tay từ tủ và chạy tự động từ tín hiệu báo cháy giả lập (nếu hệ thống cho phép). Quan sát chiều quay (quạt hướng trục quay ngược sẽ vẫn chạy nhưng lưu lượng kém đi rất nhiều), tiếng ồn, độ rung, thời gian đạt tốc độ.

Bước 5: Đo và ghi lại

Đo dòng điện ba pha, so với dòng định mức ghi trên nhãn động cơ. Dòng lệch pha hoặc cao bất thường là dấu hiệu cần kiểm tra. Nếu có điều kiện, đo gió tại miệng hút hoặc cửa xả để so với giá trị nghiệm thu ban đầu. Ghi lại ngày, giờ, người thực hiện, các số đo và nhận xét vào sổ theo dõi.

Bước 6: Chạy đủ lâu và dừng đúng cách

Chạy đủ thời gian để động cơ ổn định nhiệt rồi mới dừng, không chỉ bật tắt nhanh vài giây. Sau khi dừng, đưa hệ thống về chế độ sẵn sàng tự động: cửa bù gió về trạng thái chờ, công tắc về vị trí tự động. Quên bước này là lỗi nghiêm trọng, vì hệ thống đang ở chế độ tay sẽ không tự chạy khi có cháy.

Danh sách kiểm tra bảo dưỡng

Phần cơ khí

• Cánh quạt sạch, không nứt, không lệch, bu lông cánh chắc.
• Khe hở giữa cánh và vỏ đều, không cọ.
• Ổ trục không ồn, không nóng bất thường, bôi mỡ theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
• Khung đỡ và chống rung còn tốt, không nứt, không gỉ nặng.
• Lưới bảo vệ đầy đủ, chắc.
• Đoạn nối mềm không rách, không cháy xém, vẫn đúng loại chịu nhiệt.

Phần điện

• Đầu nối chắc, không đổi màu do nóng.
• Dây cáp không nứt vỏ, không bị chuột cắn.
• Dòng điện ba pha cân bằng, không vượt định mức.
• Cách điện động cơ đo định kỳ theo hướng dẫn.
• Rơ le, tiếp điểm, nút dừng khẩn cấp hoạt động.

Phần hệ thống

• Cửa bù gió, van, cửa chớp mở đóng đúng.
• Miệng hút và cửa xả không bị che, không có tổ chim, rác.
• Liên động với tín hiệu báo cháy chạy đúng kịch bản.
• Nguồn điện ưu tiên và nguồn dự phòng có điện khi cần.
• Bảng hướng dẫn vận hành còn đọc được, người phụ trách biết cách khởi động tay.

Dấu hiệu cần xử lý ngay

• Tiếng ồn lạ khi khởi động: thường là ổ trục hoặc cánh chạm vỏ, cần kiểm tra trước khi chạy tiếp.
• Rung mạnh: cánh mất cân bằng hoặc bu lông lỏng, rung kéo dài làm hỏng ổ trục và khung.
• Dòng điện cao bất thường: có thể do trở lực, kẹt cơ khí hoặc cuộn dây có vấn đề.
• Quạt khởi động chậm hoặc không quay: thường gặp ở tụ khởi động yếu hoặc ổ trục khô.
• Mùi khét: dừng ngay và kiểm tra cách điện.

Với mỗi dấu hiệu, không nên ghi nhận rồi bỏ qua. Hãy ghi vào sổ, xử lý và chạy thử lại để xác nhận.

Sổ theo dõi nên ghi những gì?

Sổ theo dõi giúp phát hiện xu hướng xấu dần và là hồ sơ khi kiểm tra. Mỗi lần nên ghi: ngày giờ, người thực hiện, loại kiểm tra (nhanh, chạy thử, bảo dưỡng), dòng điện đo, tiếng ồn và rung, tình trạng cửa bù gió, các hạng mục phát hiện và cách xử lý, và ngày dự kiến kiểm tra tiếp theo. Với dòng quạt hướng trục hút khói PCCC QT-CN, nên lưu kèm bảng thông số model và giấy tờ chịu nhiệt, giấy chứng nhận xuất xưởng bàn giao ban đầu để đối chiếu khi cần thay thế.

Bảo hành và hỗ trợ

Quạt hút khói PCCC trong danh mục Nextfan bảo hành 12 tháng. Trong thời gian bảo hành, hãy ghi lại các lần chạy thử và báo ngay khi có bất thường để kỹ thuật hỗ trợ. Sau bảo hành, nên duy trì lịch bảo dưỡng và đặt trước nguồn phụ tùng thay thế (tụ, ổ trục) cho những mẫu quạt quan trọng. Nếu cần thay quạt hoặc nâng cấp hệ thống, tham khảo bảng giá quạt hút khói công nghiệp và bài quạt chịu nhiệt khác quạt thường ở đâu để chọn đúng.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu nên chạy thử quạt hút khói một lần?

Theo quy định phòng cháy chữa cháy áp dụng cho công trình và hồ sơ thiết kế. Nhiều nơi chạy thử hằng quý và kiểm tra nhanh hằng tháng; đó là gợi ý theo kinh nghiệm, không thay quy định.

Chạy thử bao lâu là đủ?

Đủ để quạt ổn định, đo được dòng điện và quan sát được tiếng ồn, rung; không nên chỉ bật tắt vài giây.

Tự bảo trì được không hay phải gọi thợ?

Kiểm tra nhanh và chạy thử có thể do nhân viên kỹ thuật được hướng dẫn làm. Bảo dưỡng sâu (tháo ổ trục, đo cách điện) nên giao cho người có chuyên môn điện cơ.

Quạt không dùng nhiều năm có cần thay không?

Không phụ thuộc số năm mà phụ thuộc tình trạng thực tế qua kiểm tra và chạy thử. Nếu ổ trục, cách điện hay cánh xuống cấp, nên sửa chữa hoặc thay thế.

Cần hỗ trợ bảo trì hoặc thay quạt hút khói? Xem quạt hút khói PCCC Nextfan hoặc gọi Zalo 0913.834.085, email kt.nextfan@gmail.com.