Hút mùi xưởng chế biến thủy hải sản và thực phẩm

Mùi tanh của cá, tôm, mực trong xưởng chế biến thủy hải sản không chỉ khó chịu cho công nhân mà còn ảnh hưởng đến khu dân cư xung quanh và chất lượng sản phẩm. Thêm vào đó là hơi nước từ khu hấp, luộc, hơi muối và nền xưởng luôn ẩm ướt. Đây là môi trường đòi hỏi hệ thống hút mùi được thiết kế riêng, không thể dùng quạt thông gió thông thường. Bài này trình bày cách tổ chức hút mùi cho xưởng thực phẩm và thủy hải sản.

Nguồn mùi trong xưởng chế biến

• Khu tiếp nhận nguyên liệu: mùi tanh đậm nhất, đặc biệt khi nguyên liệu chờ sơ chế.
• Khu sơ chế, rửa: mùi tanh lẫn hơi nước, nền ướt.
• Khu hấp, luộc, sấy: hơi nước nóng, mùi đậm.
• Khu chứa phụ phẩm (đầu, vỏ, nội tạng): mùi phân hủy nặng nhất nếu lưu lâu.
• Khu xử lý nước thải: mùi hôi do phân hủy hữu cơ.

Mỗi khu có mức mùi khác nhau, nên cách hút cũng khác nhau.

Nguyên tắc: hút tại nguồn trước, thông gió chung sau

Thay vì cố hút mùi cho cả xưởng rộng, hiệu quả nhất là hút ngay tại nơi phát sinh:

• Chụp hút trên nồi hấp, nồi luộc, máy sấy.
• Hút cục bộ tại khu chứa phụ phẩm, giữ khu này ở áp âm so với khu chế biến.
• Thông gió chung bằng quạt hút gắn tường cho các khu còn lại, kết hợp cấp gió tươi đã lọc.

Hướng dòng khí luôn đi từ khu sạch (đóng gói, thành phẩm) sang khu bẩn (tiếp nhận, phụ phẩm), không đi ngược lại.

Chọn quạt cho môi trường ẩm và có muối

Hơi nước và hơi muối ăn mòn thép rất nhanh. Quạt thép sơn tĩnh điện trong môi trường này thường chỉ trụ được thời gian ngắn trước khi gỉ sét. Nên chọn:

• Quạt inox 304: cho phần lớn khu chế biến. Ví dụ quạt hướng trục inox 304 QT-SUS.
• Inox 316 hoặc composite: cho khu có hơi muối đậm, dung dịch tẩy rửa chứa clo hoặc ven biển.
• Motor có cấp bảo vệ cao, phù hợp môi trường ẩm và rửa nền thường xuyên.

Chi tiết so sánh vật liệu xem tại bài quạt hút mùi inox hay thép sơn tĩnh điện.

Bao nhiêu lần trao đổi khí là đủ?

Với thông gió chung, lưu lượng thường được ước tính theo số lần trao đổi không khí mỗi giờ (ACH): Lưu lượng = Thể tích khu vực × ACH. Khu sơ chế, hấp luộc nhiều hơi và mùi cần ACH cao hơn khu đóng gói. Con số cụ thể phụ thuộc lượng nguyên liệu, nhiệt độ, số người làm việc và yêu cầu của chủ đầu tư, nên cần khảo sát thực tế.

Ví dụ minh họa: khu sơ chế 20 m × 12 m × 5 m có thể tích 1.200 m³. Nếu chọn 20 lần trao đổi khí mỗi giờ, lưu lượng cần là 24.000 m³/h. Đây chỉ là ví dụ để minh họa cách tính, không phải con số áp dụng cho mọi xưởng. Xem thêm cách tính tại bài cách tính lưu lượng và số lượng quạt hút theo diện tích nhà xưởng.

Yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm

• Cửa lấy gió tươi phải có lưới chắn côn trùng và bộ lọc bụi.
• Quạt và ống không để nước ngưng nhỏ giọt xuống khu chế biến.
• Bề mặt thiết bị dễ lau rửa, không có khe đọng bẩn.
• Miệng xả đặt xa cửa lấy gió tươi để khí bẩn không bị hút ngược vào.

Khi mùi ảnh hưởng khu dân cư

Nhiều xưởng thủy sản gặp phản ánh từ người dân xung quanh. Khi đó, khí từ khu mùi nặng (phụ phẩm, hấp sấy) nên được gom về một đường ống và xử lý trước khi xả, bằng tháp hấp thụ (rửa khí) hoặc lọc than hoạt tính. Xem bài xử lý mùi trước khi xả ra môi trường.

Vận hành và bảo trì

• Vệ sinh lưới, cánh quạt định kỳ; bụi ẩm bám cánh gây mất cân bằng.
• Kiểm tra mối nối ống, không để rò rỉ khí mùi vào khu sạch.
• Dọn phụ phẩm thường xuyên: giảm mùi tại nguồn luôn rẻ hơn hút mùi.
• Kiểm tra cách điện motor định kỳ vì môi trường ẩm.

Câu hỏi thường gặp

Quạt hút có làm mát được xưởng không?

Quạt hút giúp thải nhiệt và hơi ẩm nên xưởng dễ chịu hơn, nhưng không hạ nhiệt độ xuống dưới nhiệt độ ngoài trời. Khi cần làm mát thực sự, có thể kết hợp tấm làm mát (cooling pad) hoặc quạt hơi nước ở khu đóng gói.

Nên đặt quạt hút ở khu nào trước?

Ưu tiên khu có mùi và hơi nước nặng nhất: khu hấp luộc, sấy và khu chứa phụ phẩm. Hút được mùi tại các nguồn này sẽ giảm đáng kể mùi lan sang các khu khác.

Quạt inox có cần bảo trì không?

Có. Inox không gỉ nhưng vẫn bám bẩn, bám muối. Cần rửa cánh, lưới định kỳ, kiểm tra ổ bi, motor và cách điện, đặc biệt trong môi trường thường xuyên rửa nền bằng nước.

Congnghifan cung cấp quạt hút mùi công nghiệp inox và giải pháp thông gió cho xưởng thực phẩm, thủy hải sản. Gửi mặt bằng xưởng để được tư vấn: Hotline/Zalo 0913.834.085.